سوالات درس روش تحقیق دانشجویان کارشناسی مدیریت فرهنگی
* به نام خدا *
1- تعريف تحقيق علمي:
تحقيق علمي عبارت است از تلاش كاوشگرانه اي كه با آداب خاصي به طور نظام يافته با هدف كشف مجهولي در جهان خلقت و به منظور گسترش قلمرومعرفتي نوع بشر انجام شده و شناخت حاصل از آن مصاديق و مابه ازاي خارجي داشته باشد.
2- مشخصات كلي تحقيقات علمي:
1-برخورداري از آداب و تشريفات خاص: ابتدا پژوهشگر بايد مسئله اي را براي بررسي انتخاب كند و مورد ارزيابي همه جانبه قرار دهد سپس طرح تحقيق مناسبي كه مسئله در آن به خوبي تعريف و فرضيه سازي شده باشد را تهيه نمايد و روشهاي گردآوري اطلاعات و تجزيه و تحليل آن مشخص شده باشد و از همه مهمتر، در پايان كار نسبت به تدوين گزارش تحقيق و انتشار آن اقدام نمايد.
2- توسعه قلمرو معرفت: درواقع، بايد نتيجه تحقيق، ناشناخته اي را براي بشر شناسايي كند و مجهولي را معلوم گرداند.
3- شناخت حاصل از تحقيق در بيرون ذهن واقعيت و مابه ازاي خارجي داشته باشد: يعني بتوان براي نتيجه و شناخت تحقيق در خارج از ذهن انسان مصداق و واقعيتي را پيدا كرد.
3- دلايل انجام تحقيقات علمي= نياز بشر به تحقيقات علمي:
1- نياز فطري انسان: انسان فطرتا جستجوگر است و مي خواهد تاحدامكان همه چيز را بداند و رموز جهان را كشف كند و علاقمند به كشف ناشناخته هاست.
2- پاسخگويي به نيازهاي حياتي: انسان براي ادامه زندگي ناچار است روابط خود را با هريك از مظاهر حيات تنظيم كند و براي اين كار نياز به آگاهي دارد؛ همچنين كشف عوامل و عناصر و پديده هاي جهان خلقت هم وظيفه اي است كه بر عهده بشر قرار داده شده و هم ضرورتي است كه ناچار است آن را براي تامين نيازهاي زندگي و بهبود آن به كار گيرد.
4- هدف از آموزش روش تحقيق علمي:
الف)فراگيري روش وصول به حقايق و كشف مجهولات: آموزش روش تحقيق علمي باعث مي شود فراگير با رعايت موازين علمي، پاسخ مسائل و مجهولات را بيابد و سهمي ولو اندك در جريان نوآوري و گسترش دامنه معلومات و قلمرو معرفتي انسان داشته باشد.
ب) كسب مهارت لازم براي اجراي پروژه هاي تحقيقاتي: سازمانهاي مختلف اعم از دولتي و خصوصي التفات خاصي به محققان ورزيده و حرفه اي دارند و اجراي پروژه هاي تحقيقاتي را به آنها مي سپارند و اين شرايط فرصت شغلي ومنبع درآمد خوبي است.
ج) كسب مهارت لازم براي تهيه پايان نامه هاي تحصيلي: دانشجويان به ويژه در مقاطع كارشناسي ارشد و دكتري بايد پايان نامه و رساله بنويسند كه از خصلت نوآوري و تازگي برخوردار باشد و انجام دادن اين كار مستلزم آشنايي با روش تحقيق علمي و موازين آن است.
5- ويژگي ها و قواعد تحقيق علمي (6مورد)
1- توسعه اي بودن: تحقيق علمي بايد بر مسائلي تاكيد كند كه هنوز در قلمرو معرفتي بشر قرار نگرفته يا ابهامهايي درباره آن وجود دارد.
2- قابليت بررسي داشتن: تحقيق علمي بايد امكان پذير و قابل اجرا باشد؛ يعني بايد بتوان ماهيت مسئله آن را شناسايي نمود؛ بنابراين در تحقيقاتي كه ماهيت تجربي يا اجتماعي دارند، بايد امكان مشاهده و اندازه گيري و آزمايش وجود داشته باشد. ولي اگر تحقيق از سنخ معقولات باشد، با استفاده از روشهاي استدلال قياسي و تمثيلي امكان اثبات آن وجود دارد.
3- قابليت تعميم: تحقيقات علمي معمولا در قلمروهاي محدود انجام مي شود ولي بايد به گونه اي باشد كه نتايج به دست آمده به كل جامعه تعميم پذير باشد.
4-قاعده تجاهل: اين قاعده براين نكته تاكيد دارد كه محقق بايد به هنگام شروع و انجام دادن تحقيق، ذهنش از مسئله مورد بررسي خالي باشد و از هرگونه پيشداوري و قضاوت عجولانه پرهيز نمايد. رعايت اين قاعده باعث مي شود تا محقق به شناخت واقعي دست يابد.
5- اجتهادي بودن تحقيق: محقق بايد در انتهاي كار و براساس نتايج حاصل شده توانايي ارائه نظريه اي را كه چگونگي واقعيت و حقيقت را توضيح دهد، داشته باشد.
6- اتكا به اطلاعات دست اول: برجسته ترين ويژگي پژوهش هاي علمي ابتناي آن بر سرچشمه ها و اطلاعات دست اول نظير جامعه آماري، آرشيوها، آزمايشگاهها و... است.
6- پيش نيازهاي توسعه علمي: (4مورد)
1- وجود فرهنگ تحقيق: يعني فرهنگ جامعه در سطحي باشد كه به كارهاي تحقيقاتي لازم را بدهد به علاوه وجود امكانات و فنون و مهارتهاي لازم و پيشرفته براي انجام دادن تحقيقات علمي در جامعه ضرورت دارد.
2- تامين بودجه: انجام دادن تحقيقات علمي بدون بودجه و تخصيص منابع مالي ضروري و كافي از طرف نهادها و سازمانهاي دولتي يا خصوصي ممكن نيست.
3- وجود ابزار تحقيقاتي: بسته به نوع و ماهيت تحقيق، محقق به ابزار و وسايل گوناگوني مثل نرم افزارها، ابزارهاي اندازه گيري، وسايل نقليه، رايانه، كتاب و مجله و شبكه اطلاع رساني نياز دارد كه بي شك جديد و مدرن بودن آنها نيز از ضروريات تحقيق به شمار مي رود.
4- اراده سياسي سطح ملي: توسعه علمي كشورها در گرو وجود اراده سياسي مصمم، پايدار و قوي است. جهت گيري علمي، عزم جدي و آگاهي رهبران سياسي و نهادهاي حكومتي در قبال توسعه علمي، و بسترسازي براي آن در كشورشان از اهميت و نقش بنيادين برخوردار است و لذا يك ضرورت قطعي است.
7- تعريف نظريه:
برداشت دوگانه اي از اين مفهوم وجود دارد: يكي برداشت عاميانه است كه به جاي نظر به كار مي رود، دوم برداشت صحيح و علمي از اين مفهوم است. ‹ نظريه عبارت است از سازه هاي تصوري يا فرضيه هايي درباره ماهيت واقعي اشياء ›
8- انواع نظريه:
1- نظريه هاي تبييني: درواقع اين نظريه ها مدعي اند كه حقايق و واقعيتها را تبيين كرده، توضيح مي دهند. اين نظريه صرف نظر از منشا آنها (عقل يا تجربه) ارزشي علمي دارند و در صورتي كه پس از آزمايشهاي مكرر به طور قطعي تائيد شوند به امور مسلم مانند اصول، قوانين وحقايق علمي تبديل مي شوند.
2- نظريه هاي تجويزي و توصيه اي: اين نظريه ها كه عمدتا ماهيت سياسي_اجتماعي دارند ممكن است براساس يك سري پيش فرضهاي اعتقادي، ايدئولوژيك، فرهنگي، سياسي و حتي علمي ارائه شوند و مدعي بهبودبخشي به زندگي فردي و اجتماعي بشرند.
9- ويژگي هاي نظريه علمي: (4مورد)
1- مبين ماهيت پديده يا روابط علت و معلولي بين پديده ها و متغيرهاست.
2- قدرت پيش بيني و آينده نگري را دارد، زيرا ماهيت شي يا رابطه بين متغيرها را در قالب گزاره كلي بيان مي كند.
3- نظريه ها بايد توانايي آزمونهاي سخت و دشوار را داشته باشد و اگر مورد و مصداقي كه ناقض مفاهيم نظريه باشد كشف شود نظريه ارزش خود را از دست مي دهد.
4- نظريه نبايد با قوانين و ساير نظريه هاي علمي مسلم و قطعي در تضاد باشد.
10- تعريف قانون علمي:
قوانين علمي اصول كلي هستند كه از رابطه حتمي، قطعي و دائمي بين متغيرها خبر مي دهند. يك قانون علمي بيانگر رابطه اي كلي و عمومي بين حقايق و وقايع و پديده هاست كه از طريق مشاهده حقايق يا فرايندهاي منطقي به دست مي آيد.
11- مشخصات قانون علمي:
1- قانون علمي بايد كلي بوده بر تمام مصاديق خود تطبيق كند و حتي يك مورد متناقض با آن ديده نشود.
2- دقيق، روشن و مشخص بيان شود و دوپهلو نباشد.
3- در كليه موارد و تمامي زمانها و مكانها قابل اثبات باشد.
4- با آزمايشهاي متعدد نتيجه واحد و يكسان بدهد.
5- براساس اطلاعات صحيح، وسيع و استدلال اصولي پايه گذاري شده باشد.
6- رابطه علت و معلولي بين دو متغير يا پديده را بيان نمايد.
12*- انواع متغيرها:
براساس ارزش:
_متغيرهاي كمّي يا قابل اندازه گيري كمّي متصل اعشار پذير
(قد، وزن،طول، عرض) كمّي منفصل اعشار نمي پذيرند
_متغيرهاي كيفي (خوش خلقي، شجاعت، كوشا بودن)
_متغيرهاي دووجهي ( مدرك تحصيلي و درآمد)
براساس رابطه:
_متغيرهاي مستقل نقش علت را برعهده دارند و منشا
بروز پديده ها مي شوند.
_متغيرهاي تابع يا وابسته تابع تغييرات متغير مستقل
_متغيرهاي ميانگر يا واسطه رابط بين متغير مستقل و تابع.
13- تحقيقات كاربردي:
اين تحقيقات با استفاده از زمينه و بسترشناختي و معلوماتي كه از طريق تحقيقات بنيادي فراهم شده براي رفع نيازمنديهاي بشر و بهبود و بهينه سازي ابزارها، اشياء و الگوها در جهت توسعه رفاه و آسايش و ارتقاي سطح زندگي انسان مورد استفاده قرار مي گيرند، مانند ساخت دارو براي درمان بيماريها. اين تحقيقات مبادي شناختي خود را از قوانين، نظريه ها و نتايج تحقيقات بنيادي مي گيرند.
14- مشخصات تحقيقات كاربردي:
1- از نظر زماني دورتر از تحقيقات بنيادي انجام مي گيرند.
2- درآمدزا هستند و به همين دليل طرفداران بيشتري دارند.
3- عمدتا سازمانهاي دولتي و خصوصي و كارخانه ها آن را انجام مي دهند.
15- تحقيقات علمي:
اين تحقيقات را بايد تحقيقات حل مشكل ناميد زيرا نتايج آن مستقيما براي حل مسئله خاص در يك سيستم به كار گرفته مي شود و معمولا خاصيت تعميم پذيري زيادي ندارند.
مثال هايي از تحقيقات علمي:
1- بررسي تشخيص بيماري خاص و درمان آن.
2- يافتن علت افزايش بيكاري و راههاي كاهش آن.
3- يافتن دلايل كاهش محبوبيت يك شخصيت سياسي در بين مردم.
4- يافتن راههاي كاهش خطرهاي ناشي از حوادث طبيعي.
16*- تعدادي از منابع تحقيق تاريخي: (5مورد)
1- منابع مكتوب: مداركي هستند كه به صورت كتبي نوشته شده اند و در رابطه مستقيم با پديده و واقعه مورد مطالعه قرار دارند، مانند: كتابها، شجره نامه ها، سفرنامه ها، آراء دادگاهها و ...
2- منابع شفاهي: اسنادي هستند كه سينه به سينه منتقل شده يا در خاطرات مردم قرار دارند و از حافظه ها گرفته مي شوند مانند ضرب المثلها، خاطره ها، سخنرانيها و...
3- منابع تصويري: اين منابع پس از اختراع دستگاههاي تصويربرداري توسعه يافته است. اين منابع عبارتند از: تابلوهاي نقاشي، عكس ها، نقشه ها، انواع فيلمها، طرحها و ...
4- منابع ساختماني: اين منابع بناهايي هستند كه در دوره هاي تريخي ساخته شده و هنوز به صورت آثار باستاني باقي مانده اند مانند ساختمانها، كاخها، پلها، جاده ها، مقبره ها و...
5- اسناد الكترونيكي: اين اسناد سابقه طولاني ندارد و عبارت انداز: حافظه رايانه ها، ديسكها، ميكروفيشها و...
17*- تحقيق توصيفي موردي يا ژرفانگر:
اين تحقيق عبارت است از مطالعه يك مورد يا يك واحد، و كاوش عميق در مورد آن. درواقع، در اين نوع تحقيقات يك مورد از جهات مختلف هر پديده مورد بررسي قرار مي گيرد و ضمن توصيف ويژگي ها و صفات آن به تجزيه و تحليل علت يا علل بعضي از كنشها و واكنشهاي آن پرداخته مي شود.
18*- شرايط ضروري يك تحقيق تجربي:
الف) كنترل: براي جلوگيري از دخالت عوامل و متغيرهاي مزاحم معمولا از جفت هاي برابر استفاده مي شود كه يك گروه آزمايش است كه متغير يا عامل مورد مطالعه روي آن اثر مي گذارد و ديگري گروه شاهد يا كنترل است كه در معرض متغير مزبور قرار نمي گيرد. كنترل عوامل و متغيرها در علوم انساني كار پرزحمتي است؛ زيرا بخشي از متغيرها جنبه كيفي دارند و قابل اندازه گيري و يكسان سازي نيستند. نكته ديگري كه در رابطه با امر كنترل متغيرها مطرح مي شود، اين است كه محقق نمي تواند بيش از حد شدت كنترل را افزايش دهد؛ زيرا در اين صورت موجبات مصنوعي شدن يا غيرواقعي شدن محيط آزمايش و تجربه را فراهم خواهد آورد.
ب) انتخاب تصادفي: براي چاره جويي و حل مشكلات اساسي در كنترل متغيرها، محققان روش انتخاب تصادفي افراد نمونه يا جفتها و گروههاي دخيل در فرايند آزمايش را برگزيده اند تابدين وسيله تاثير متغيرهاي غيرقابل كنترل را كاهش دهند يا حذف و خنثي نمايند.
ج) تكرار آزمايش: به منظور كاهش خطاهاي ناشي از نابرابري صفات آزمودنيها و جفتها، محقق بايد آزمايش را تكرار كند؛ يعني اينكه جفتهاي متعددي را از جامعه مورد مطالعه انتخاب نمايد و آزمايش را در مورد هريك به طور جداگانه يا هم زمان و در معرض يكديگر انجام دهد. سپس او مي تواند از تركيب مجموع نتايج اين گروهها به يك نتيجه كلي و مشترك دست يابد كه يقينا از اعتبار بيشتري برخوردار خواهد بود.
د) قابليت تعميم: بايد نتايج تحقيق قابل تعميم باشد يعني بتوان از آن قضيه كلي ساخت و بر مصاديق آن عمل كرد.
19) مباني پيدايش تحقيق = خواستگاه تحقيق
الف) حس كنجكاوي و تجارب شخصي: انسان به لحاظ برخورداري از قواي فكري و عقلي و همچنين ارتباط با دنياي خارج كه از آن تاثير مي پذيرد همواره در انديشه و تفكر درباره جهان و زندگي و مسايل گوناگون آن است، گاهي انسان با طرح سوالهايي راه حلهايي فرضي و ذهني مي سازد كه مقدمه تشكيل نظريه را فراهم مي كند و اين نظريه ها ذهن پرسشگر محقق را جهت مي دهند تا تلاش خود را براي شناخت واقعيت در مسير جديد آغاز كند؛ در واقع تخيلهاي سازنده و تفكرهاي پويا و خلاق سهم موثري در نوآوري و ابداع و ابتكار داشته است.
ب) مطالعه آثار مكتوب و شفاهي: مطالعه راهي است براي ورود به مخزن معلومات و قلمرو معرفتي و شناختي نوع بشر در تمام زمينه ها يا زمينه اي خاص و همچنين گفت و شنود با افراد مختلف نيز باعث افزايش آگاهي و معلومات و درعين حال افزايش مجهولات انسان مي شود. انسان از طريق اين منابع با مسايل جديدي روبرو مي شود كه مي تواند مسئله تحقيق تلقي شود.
ج) متقاضيان تحقيق: معمولا سازمانها و كساني مانند موسسات دولتي و غيردولتي، موسسات تحقيقاتي و... هستند كه به مشكلي برخورد نموده در جستجوي چاره اي براي حل آن اند و براي اين كار از پژوهشگران كمك مي گيرند.
20- انتخاب و تعيين حدود مسئله تحقيق:
پس از آنكه محقق براساس علاقه و شوق شخصي و نيز احساس نياز به حل مسئله اي را برگزيد بايد به وارسي ابعاد و مقياس آن بپردازد و سپس مرزها و قلمرو آن را مشخص كند تا اولا امكان تعريف جامع آن فراهم شود و ثانيا از تداخل با مسايل ديگر در قلمرو آن جلوگيري به عمل آيد. براي تعيين حدود مسئله بايد اولا وضعيت عمومي و سپس وضعيت خاص مسئله مشخص شود؛ ثانيا فرضيه اي كه مسئله در آن قرار دارد، معرفي شود. ثالثا حدود زماني و مكاني و تشكيلاتي آن به خوبي مشخص گردد. رابعا مسايل جانبي و احتمالي كه ممكن است موجب تداخل شوند، شناسايي و مرز آنها با مسئله تحقيق تعيين شود.
21- ويژگي هاي كلي موضوع تحقيق: (4مورد)
1- ادراكي بودن: اين امر بدين معناست كه محقق بايد مسئله را با تمام وجود ادراك كرده باشد تا انگيزه اي قوي براي انجام پژوهش داشته باشد.
2- بسيط بودن: مسئله بايد واحد باشد و به لحاظ موضوعي حالت تركيبي نداشته باشد.
3- ميكرو بودن: مسايل كلان و عمومي در تحقيق علمي حل نمي شود زيرا محقق فرصت و منابع مالي لازم را ندارد و عملياتي كردن متغيرهاي مسايل كلي تر مشكل است و اندازه گيري آنها امكان پذير نيست.
4- شفاف بودن: مسئله تحقيق از نظر موضوع، مفاهيم، ابعاد مجهول، متغيرهاي اندازه گيري، چهارچوب نظري و مباني فرضيه سازي قابل آزمايش؛ بايد شفاف باشد و در آن ابهامي وجود نداشته باشد.
22**- منظور از ادبيات و سوابق مسئله تحقيق؟
در اين مرحله، محقق يافته هاي ديگران و به عبارتي سابقه و پيشينه مسئله يا نتايج تحقيقات ديگران و نيز قضاياي كلي مرتبط با مسئله تحقيق را گردآوري مي كند و در صورتي كه پاسخ مسئله خود را پيدا نكرد مرحله پژوهش آغاز مي شود. علاوه بر اين، از تجارب پژوهشي ديگران در تدوين چهارچوب نظري كار خود و طراحي روش شناسي آن استفاده مي كند و تكيه گاهي نيز براي استدلال در مرحله ارزيابي فرضيه ها فراهم مي نمايد. در اين مرحله اگر محقق نتواند اطلاعاتي درباره مسئله پيدا كند بايد نسبت به بكر و دست اول بودن موضوع پژوهش خود آگاهي يابد و بداند او مي تواند علم جديدي توليد نمايد.
23- شناسايي و تحليل موضوع پژوهش(مسئله شناسي):
1- پردازش و صورت بندي عنوان پژوهش: پژوهشها يا خُرد و جزئي اند و يا كلان و كلي. در پژوهشهاي جزئي موضوع پژوهش توليد معرفت خاص درباره حل مسئله يا موضوع در موقعيت و شرايط ويژه است. مثلا شناخت علل و عوامل ترافيك تهران. در پژوهشهاي كلي و كلان معمولا هدف، توليد گزاره نظري مانند نظريه علمي مي باشد. در اين نوع پژوهشها بايد يك مطالعه موردي قابل تعميم معرفي شود مانند سرچشمه ها يا بنيادهاي توليد ترافيك در كلان شهرها ؛ مطالعه موردي: شهر تهران.
2- استفهامي كردن موضوع پژوهش: عنوان پژوهش در قالب يك جمله پرسشي تحت عنوان سوال اصلي تحقيق صورت بندي شود تا باعث جهت گيري ذهن پژوهشگر در راستاي هدف تحقيق شود؛ در گام بعدي بايد سوال اصلي تحقيق را به سوالات جزئي و خرد تقسيم كرد تا بتوان تمامي جوانب، ابعاد و زواياي موضوع پژوهش را مورد مطالعه قرار داد.
3- تحديد حدود مسئله و موضوع: موضوع پژوهش بايد از حيث زماني، مكاني_فضايي و موضوعي تحديد حدود شود تا از تداخل با مسايل ديگر پرهيز گردد و فقط يك جنبه از پديده مورد مطالعه مورد توجه قرار دهد.
4- بسترشناسي مسئله: مسايل پژوهشي در علوم انساني با زمينه و محيط جغرافيايي، اجتماعي، سياسي، اقتصادي و فرهنگ خود مرتبط هستند و پژوهشگر بايد آن قسمت از روابط محيطي موضوع پژوهش كه در چشم انداز كار او قرار دارد را مورد بررسي قرار دهد.
5- ابعاد مسئله: هر مسئله اي داراي ابعاد كمّي و كيفي مي باشد. بررسي ابعاد مزبور و تهيه اطلاعات اوليه و مستند براي آنها ضروري است.
6- متغيرشناسي مسئله: با توجه به نوع و رويكرد پژوهش، محقق بايد متغيرهاي مورد مطالعه در مسئله و نيز نوع رابطه و تعامل آنها را مورد توجه و بررسي قرار دهد و فهرست آنها را تنظيم و روابط بين آنها را تبيين نمايد و نهايتا به ارزيابي آنها در راستاي ميزان ارتباط با مسئله بپردازد.
24- مبادي شكل گيري فرضيه:
1- معلومات پيشين كه در قالب گزاره هاي نظري مانند اصول و قوانين علمي، نظريه ها، حقايق، مفاهيم، مدلها و غيره وجود دارد.
2- تجربيات ديگران نظير سوابق پژوهشي.
3- تجربيات پژوهشگر كه به صورت پراكنده و اتفاقي در محيط واقعي يا آزمايشگاه با آن روبرو شده است.
4- تعامل با ديگران، گفتگو و مصاحبه با افراد ديگر.
25- تعريف فرضيه:
فرضيه عبارت است از حدس يا گمان انديشمندانه درباره ماهيت، چگونگي و روابط بين پديده ها، اشياء و متغيرها، كه محقق را در تشخيص نزديك ترين و محتمل ترين راه براي كشف مجهول كمك مي نمايد؛ بنابراين، فرضيه گماني است موقتي كه درست بودن يا نبودنش بايد مورد آزمايش قرار گيرد.
26- ويژگيهاي يك فرضيه خوب: (5مورد)
1- فرضيه بايد بتواند پاسخ مسئله تحقيق را بدهد؛ يعني آنچنان با مسئله تحقيق يا سوالات فرعي مرتبط باشد كه اطلاعات گردآوري شده پس از تجزيه و تحليل، پاسخگوي حل مسئله و قابل استفاده باشد.
2- فرضيه بايد شفاف، ساده و قابل فهم باشد؛ بنابراين، محقق بايد از به كار بردن عبارات مبهم، طولاني و دوپهلو در آن خودداري كند.
3- فرضيه نبايد با حقايق و قوانين مسلم و اصول علمي تائيد شده و پذيرفته شده مغايرت داشته باشد.
4- فرضيه بايد به مطالعه و پژوهش جهت بدهد و راهنماي فعاليتهاي محقق باشد.
5- فرضيه بايد به صورت جمله خبري باشد تا از نحوه ارتباط متغيرها خبر بدهد.
27**- در خصوص ضرورت و روش نمونه گيري در تحقيقات اجتماعي به صورت مختصر توضيح دهيد.
ضرورت: از آنجا كه جوامع آماري معمولا از حجم و وسعت جغرافيايي زيادي برخوردارند و محققان نمي توانند به تمام آنها مراجعه كنند، بنابراين ناگزيرند به انتخاب جمعي از آنها به عنوان نمونه و تعميم نتايج آن به جامعه مورد مطالعه اكتفا كنند.
روش نمونه گيري تصادفي: قرعه كشي
جدول اعداد تصادفي
سيستماتيك: خوشه اي
طبقه اي
28- تعريف پرسش نامه:
اين ابزار به صورت مجموعه سوالاتي مكتوب كه حول متغيرهاي يك مسئله تحقيق تنظيم شده، ساخته مي شود و پاسخگو به شكل حضوري يا غيرحضوري و مستقيم و غيرمستقيم آن را تكميل مي كند.
29- منظور از مقياس اسمي،ترتيبي،فاصله اي:
1- مقياسهاي اسمي: به مقياس عددي نيز مشهورند و جزو محدودترين مقياسها هستند و به صورت دوارزشي و چندارزشي وجود دارند و در سنجش صفاتي نظير جنس، مذهب و نگرشها و تمايلات افراد جامعه استفاده مي شوند.
2- مقياسهاي ترتيبي: با اين مقياسها مي توان علاوه بر تشخيص وجود يا عدم وجود صفت، شدت و ضعف آن را نيز سنجيد مانند رتبه بندي كشورها براساس جمعيت.
3- مقياسهاي فاصله اي: مقياس فاصله اي علاوه بر دارا بودن صفات مقياس هاي اسمي و ترتيبي، داراي اين ويژگي است كه مي تواند فواصل بين نمرات را نيز مشخص كند يا به عبارتي آن را كمّي نمايد مانند نمرات دانشجويان در درس روش تحقيق. كمّي شدن ارزش هريك از صفات در اين مقياسها راه را براي تجزيه و تحليل آماري داده هاي تحقيق هموار مي نمايد.
30- شش مورد از نكاتي كه در تنظيم پرسش نامه بايد رعايت شود:
1- از درج سوالات غيرضروري و خسته كننده پرهيز نمايد.
2- مجموعه سوالات مربوط به يك متغير يا يك بعد مسئله تحقيق را به ترتيب اولويت در كنار يكديگر قرار دهد.
3- محقق بايد به پاسخگو اطمينان دهد كه اطلاعات مندرج در پرسش نامه، محرمانه باقي خواهد ماند و عملا هم بايد اين كار را بكند.
4- از بيان پرسش هايي كه جهت دهنده و هدايت كننده است، بايد پرهيز شود.
5- در پرسش نامه هاي نسبتا طولاني، محقق نبايد سوالات كليدي و اصلي را در پايان قرار دهد، زيرا اگر پاسخگو خسته شد، اين سوالها بي جواب خواهد ماند.
6- پس از اصلاح نهايي و اطمينان از روايي پرسش نامه، محقق مي تواند نسبت به تكثير يا چاپ و آماده سازي آن اقدام كند.
31- تعريف روش مصاحبه:
مصاحبه روشي است كه در آن اطلاعات مورد نياز تحقيق از طريق ارتباط مستقيم بين پرسشگر يا محقق با پاسخگو گردآوري مي شود. درواقع، مصاحبه يك مكالمه دوطرفه است كه با طرح سوال مصاحبه گر به منظور كسب اطلاعات مربوط به تحقيق آغاز مي شود. اين امر مي تواند به صورت رودررو يا برقراري ارتباط تلفني انجام پذيرد.
32- دو مورد از محاسن و معايب مصاحبه:
محاسن: 1- روش مصاحبه براي مطالعه افراد جامعه اي كه سواد لازم را ندارند، بسيار مفيد است؛ زيرا نمي توانند پرسش نامه را مطالعه وتكميل كنند.
2- محيط مناسب و فضاي صميمانه اي بين مصاحبه گر و مصاحبه شونده فراهم مي شود كه باعث مي گردد پاسخگو همكاري لازم را با محقق داشته باشد و او را در رسيدن به اهداف تحقيق كمك كند.
معايب: 1- اين روش وقت گير و پرخرج است و زمان زيادي را طلب نموده، جامعه محدودي را مورد شناسايي و مطالعه قرار مي دهد.
2- به مصاحبه گران مجرب و كارآزموده نياز است، زيرا مصاحبه امري فني وتخصصي و از عهده هر كس برنمي آيد.
33*- انواع روش هاي مشاهده+ توضيح يك مورد:
1- طرحهاي مشاهده كنترل نشده؛ 2- طرحهاي مشاهده كنترل شده؛ 3- طرح مشاهده مشاركتي؛ 4- طرح مشاهده غيرمشاركتي؛ 5- طرح مشاهده فردي؛ 6- طرح مشاهده گروهي؛ 7- طرح مشاهده علني؛ 8- طرح مشاهده غيرعلني.
طرح مشاهده مشاركتي: (مشاهده از دورن جامعه) در اين نوع مشاهده، محقق يا مشاهده گر خود در محيط مشاهده جذب مي شود؛ يعني به عنوان عضوي از اعضاي آن درمي آيد و بيشتر در تحقيقات مردم شناسي و جامعه شناسي به كار مي رود. براي اين كار محقق مجبور است براي مدت طولاني در جامعه مورد مطالعه بماند تا تدريجا با مشخصات و خصايص آن آشنا شود. طبيعي است كه چنين مشاهده اي ارزشمند است و بهتر به كشف و تبيين واقعيتهاي جامعه منتهي مي شود.
34- (سوال اختياري) مفاهيم ميانگين، مد(نما)، ميانه:
ميانگين: همان متوسط يك توزيع مي باشد.
مد: يعني آن مقوله اي از داده ها كه بيشترين فراواني را به خود اختصاص داده است.
ميانه: از شاخص گرايش به مركز است و مركزيت داده ها را نشان مي دهد.
35**- چكيده تحقيق:
بررسي تاثيرات اجتماعي بلوتوث در شهر تهران
مطالعه موردي: دانشگاه جامع علمي_كاربردي جهاددانشگاهي تهران1.
بلوتوث فناوري جديدي است كه به سرعت جايگاه خود را در ميان اقشار مختلف جامعه به ويژه جوانان پيدا كرده است. در تعريف اجمالي از اين پديده مي توان گفت بلوتوث يك وسيله ارتباطي كوتاه برد است كه در تمامي وسايلي كه به نوعي با انتقال اطلاعات سروكار دارد استفاده دارد.
در تحقيق سعي كرديم در حدتوان به معرفي مفصل از اين فناوري پرداخته و سپس معايب و مزاياي آن را بررسي كرديم كه از مهمترين مزايا مي توان به اين نكته اشاره نمود كه بلوتوث نياز به كابل سيم را برطرف كرده است و از امواج راديويي استفاده مي كند و البته با همه مزايا مهم ترين مشكل بلوتوث مسئله امنيت در آن و گسترش بلوتوث هاي غيراخلاقي در سطح جامعه است.
يكي از ويژگي هاي هر فناوري رابطه عميق و نزديك آن با فرهنگ است، به گونه اي كه مي تواند سازنده فرهنگي نو در جامعه باشد و البته بايد بيان كرد كه هر وسيله از دو جنبه نعمت و نكبت برخوردار است و مهم اين است كه هر دو را در جايگاه خود بشناسيم و بلوتوث نيز مانند ساير وسايل ارتباطي ذات منفي ندارد اما متاسفانه و با توجه به نتايج پرسش نامه و اطلاعات گردآوري شده در ايران و به خصوص در شهر تهران فرهنگ صحيح استفاده از بلوتوث در حال حاضر رونق ندارد در حدود 55% از جامعه آماري ما بر اين باور بودند كه آثار مخرب بلوتوث بيشتر از فوايد آن است و 17% نيز نظر خاصي در اين باره نداشتند. البته براساس مطالعات به اين نتيجه مي رسيم كه راهكار مقابله با اين مشكل مسلما منع استفاده از آن نيست چراكه تحقيقات نشان داده هرگاه فشار اجتماعي افزايش يابد نتيجه عكس در پي خواهد داشت بلكه راهكار ارائه شده توسط گروه تحقيقي ما ايجاد فرهنگ صحيح از هر نوع تكنولوژي تازه وارد است و بايد مطالب ارزشي و فرهنگ ساز را در سبد مصرفي بلوتوث جاي داد كه به يك برنامه ريزي بلندمدت از سوي برنامه ريزان نياز است و همچنين مي توان از طريق تبليغات و آگهي هاي آگاهي بخش آموزش هاي لازم را به استفاده كنندگان از فن و وسيله ارائه داد و جايگزيني معقول براي مطالب در نظر گرفته شود.
(با عرض پوزش خيلي سعي كردم مطلب را به صورت چكيده ارايه دهم اما با توجه به وسعت عنوان در كمتر از اين برايم مقدور نبود؛ لطف بفرماييد براي امتحان خلاصه نماييد.)